Kısa cevap: Tazminat üç çarpanla bulunuyor: Baz Değer Kaybı x Hasar Boyutu Katsayısı x Kullanılmışlık Katsayısı. Baz değer, aracın rayiç bedelinin 0,19 ile çarpımı; hasar katsayısı 0,25 ile 0,90, kilometre katsayısı 0,10 ile 0,90 arasında değişiyor. Anlaşmazlık tahkime taşınırsa 2026’da başvuru ücreti 520 TL’den başlıyor, değer kaybı dosyalarında bilirkişi ücreti 1.880 TL.
Kaza yapan bir araç, kusursuz biçimde onarılsa bile eski değerine dönmez. Hasar kaydı sisteme işlendiği anda aracın ikinci el piyasasındaki fiyatı düşer. İşte bu düşüş, hukuken talep edilebilir bir zarar kalemidir ve karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından tazmin edilir. Buna araç değer kaybı deniyor.
Pek çok sürücü bu hakkı ya bilmiyor ya da aracını satarken fiyat düştüğünde fark ediyor. Oysa tutar bir formüle bağlı; aracınızın rayiç değerini, hasarın boyutunu ve kilometresini biliyorsanız kabaca kendiniz hesaplayabilirsiniz. Aşağıdaki bilgiler genel çerçeveyi anlatıyor; somut bir dosyada izlenecek yol için avukata danışmak gerekir.
Değer Kaybı Nasıl Hesaplanır?
Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ekinde yer alan formül üç bileşenden oluşur:
Değer Kaybı = Baz Değer Kaybı x Hasar Boyutu Katsayısı x Kullanılmışlık Katsayısı
Baz Değer Kaybı, aracın kaza tarihindeki rayiç değerinin 0,19 ile çarpımıdır. Yani rayiç bedelin yaklaşık yüzde 19’u hesabın çıkış noktasıdır. Bu tutar, hasarın büyüklüğüne ve aracın kilometresine göre iki kez küçültülür.
Hasar boyutu katsayıları
| Hasar boyutu | Katsayı |
|---|---|
| Büyük hasar | 0,90 |
| Orta hasar | 0,75 |
| Küçük hasar | 0,50 |
| Basit hasar | 0,25 |
Kullanılmışlık (kilometre) katsayıları
| Kilometre | Katsayı |
|---|---|
| 0 – 14.999 km | 0,90 |
| 15.000 – 29.999 km | 0,80 |
| 30.000 – 44.999 km | 0,60 |
| 45.000 – 59.999 km | 0,40 |
| 60.000 – 74.999 km | 0,30 |
| 75.000 – 149.999 km | 0,20 |
| 150.000 km ve üzeri | 0,10 |
Hesaplanan değer kaybı, aracın fiili onarım bedelini aşamaz. Yani onarımı 40.000 TL tutan bir araçta değer kaybı 40.000 TL’nin üzerine çıkamaz.
Örnek Hesaplamalar
| Senaryo | Örnek 1 | Örnek 2 |
|---|---|---|
| Aracın rayiç değeri | 1.000.000 TL | 600.000 TL |
| Baz değer kaybı (rayiç x 0,19) | 190.000 TL | 114.000 TL |
| Hasar boyutu | Orta (0,75) | Küçük (0,50) |
| Kilometre | 40.000 km (0,60) | 100.000 km (0,20) |
| Değer kaybı | 85.500 TL | 11.400 TL |
Tablodan görüleceği gibi aracın kilometresi sonucu dramatik biçimde değiştiriyor. Aynı hasar, sıfıra yakın bir araçta yüksek, 150.000 kilometreyi geçmiş bir araçta çok düşük bir tazminat doğuruyor. Bu mantıklıdır: hasar kaydı, zaten çok yol yapmış bir aracın piyasa değerini yeni bir araca göre çok daha az etkiler.
Uygulamada bu formülün yanında Reel Piyasa Analizi Yöntemi de kullanılıyor; bu yöntemde aracın hasar kaydı öncesi ve sonrası ikinci el piyasa fiyatları karşılaştırılarak sonuç bulunuyor. İlgili meslek kuruluşu, bu hesabın değer kaybı raporlarına ek olarak konulmasını istiyor.
Sigorta Tahkim Komisyonu Başvuru Ücretleri 2026
Başvuru ücreti, uyuşmazlık tutarına göre kademeli olarak belirleniyor. 1 Ocak 2026’dan itibaren geçerli tarife şöyle:
| Uyuşmazlık tutarı | Başvuru ücreti (KDV dahil) |
|---|---|
| 0 – 8.500 TL | 520 TL |
| 8.501 – 17.000 TL | 1.040 TL |
| 17.001 – 85.000 TL | 1.560 TL |
| 85.001 TL ve üzeri | Uyuşmazlık tutarının %1,8’i (asgari 1.560 TL) |
Aynı tarife itiraz başvurularında da uygulanıyor. Karşılaştırma için: 2025 tarifesinde bu kademeler 400, 800 ve 1.200 TL ile yüzde 1,5 (asgari 1.200 TL) şeklindeydi.
Bilirkişi Ücretleri 2026
| Uyuşmazlık türü | Bilirkişi ücreti 2026 |
|---|---|
| Değer kaybı tazminatı | 1.880,00 TL |
| Değer kaybı hariç diğer motorlu araç sigortası tazminatları | 3.590,00 TL |
Bu tutarlar hakem kararıyla en fazla yüzde 25 oranında artırılabiliyor ya da indirilebiliyor. Tarife her yıl tüketici fiyat endeksine göre güncelleniyor.
Tartışmalı Noktalar
Değer kaybı hesabının Genel Şartlar’a bağlanması yargı kararlarına konu oldu. Anayasa Mahkemesi’nin 2020 tarihli kararı ve Danıştay’ın ilgili kararı, hesaplama esaslarının bir bölümünü tartışmalı hale getirdi. Bu nedenle mahkeme yolunda bilirkişilerin Genel Şartlar formülü yerine gerçek piyasa değerine dayalı hesaplama yaptığı dosyalar da görülüyor.
Bir diğer tartışmalı nokta kilometre sınırı. Bazı kaynaklar 1 Nisan 2020 değişikliğiyle 165.000 kilometre ve yaş sınırının kaldırıldığını belirtirken, bazı sigorta kaynakları hâlâ bu sınıra atıf yapıyor. Pratikte yüksek kilometreli araçlarda tazminat, formüldeki 0,10’luk katsayı üzerinden zaten çok düşük çıkıyor.
Sık Sorulan Sorular
Araç değer kaybı nasıl hesaplanır?
Hesaplama formülü şöyle: Değer Kaybı = Baz Değer Kaybı x Hasar Boyutu Katsayısı x Kullanılmışlık Katsayısı. Baz değer kaybı, aracın kaza tarihindeki rayiç değerinin 0,19 ile çarpımıdır. Hasar boyutu katsayıları büyük hasarda 0,90, orta hasarda 0,75, küçük hasarda 0,50, basit hasarda 0,25. Kilometre katsayısı ise 0 – 14.999 km için 0,90’dan başlayıp 150.000 km üzerinde 0,10’a iner. Hesaplanan tutar fiili onarım bedelini aşamaz.
Değer kaybı talep etme süresi ne kadar?
İki süre birlikte işliyor: zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl, kaza tarihinden itibaren ise her hâlükârda 10 yıl. Bu sürelerden hangisi önce dolarsa talep hakkı sona eriyor. Sigorta şirketine yazılı başvurudan sonra 15 gün içinde yanıt gelmezse ya da yanıt yetersizse tahkim veya mahkeme yolu açılıyor.
Sigorta Tahkim Komisyonu başvuru ücreti 2026’da ne kadar?
1 Ocak 2026’dan itibaren geçerli tarifede uyuşmazlık tutarı 0 – 8.500 TL ise 520 TL, 8.501 – 17.000 TL ise 1.040 TL, 17.001 – 85.000 TL ise 1.560 TL başvuru ücreti alınıyor. 85.001 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklarda ücret, tutarın yüzde 1,8’i olarak hesaplanıyor ve asgari 1.560 TL uygulanıyor. Aynı tarife itiraz başvurularında da geçerli.
Hangi durumlarda değer kaybı ödenmez?
Tek taraflı kazalarda, talep edenin yüzde yüz kusurlu olduğu durumlarda, pert veya hurda kararı verilen araçlarda, aynı parçanın ikinci kez hasar görmesi halinde ve sadece basit boya, plastik parça, cam veya lastik onarımı gibi mini işlemlerde değer kaybı ödenmiyor. Yabancı plakalı araçlar da kapsam dışında.
Değer kaybı için eksper raporu şart mı?
Bağımsız bir eksperden alınan değer kaybı raporu, talebin dayanağını güçlendirir ve sigorta şirketiyle yapılan yazışmada somut bir rakam ortaya koyar. Tahkim aşamasına gidildiğinde ise dosyaya bilirkişi atanıyor; 2026 yılında değer kaybı uyuşmazlıklarında bilirkişi ücreti 1.880 TL, diğer motorlu araç sigortası tazminatlarında 3.590 TL olarak belirlendi.
Tahkim süreci ne kadar sürüyor?
Sigorta Tahkim Komisyonu verilerine göre ortalama çözüm süresi 113 gün, itiraz aşamasında ise 51 gün. Karar dağılımında başvuruların yüzde 66,37’si tamamen kabul, yüzde 10,85’i kısmen kabul edilirken yüzde 22,78’i reddediliyor. Tahkim yolu mahkemeye göre genellikle daha hızlı ve daha düşük maliyetli.
Yüksek kilometreli araçta değer kaybı alınır mı?
Alınabilir ancak tutar belirgin biçimde düşer. Formüldeki kullanılmışlık katsayısı 150.000 km ve üzerindeki araçlarda 0,10’a iniyor; yani baz değer kaybının yalnızca yüzde 10’u dikkate alınıyor. Kilometre ve yaş sınırının kaldırıldığı belirtilse de bazı kaynaklar hâlâ 165.000 km sınırına atıf yapıyor; bu nokta uygulamada tartışmalı.
Resmi kaynaklar: Güncel tutar, tarife ve kuralları doğrulamak için Gelir İdaresi Başkanlığı · Türkiye Noterler Birliği sayfalarına bakabilirsiniz.
Bilgiler resmi kurum duyuruları ve güncel kaynaklardan derlenir; kaynak bağlantıları yazı içinde verilir. Tutar ve tarihler değişebileceği için işlem yapmadan önce ilgili kurumun sayfasından teyit edin.
Son güncelleme: 11 Ekim 2026 · Editoryal politikamız · Hatalı veya eski bir bilgi mi gördünüz? Bize bildirin.
İlgili Yazılar
Kapak görseli: JThomas, CC BY-SA 2.0 (Wikimedia Commons)
